Ürək xəstəlikləri dünyada ölüm səbəbləri arasında hələ də ilk sıralarda yer alır. Tibbin inkişafı isə bu xəstəliklərin erkən diaqnostikası üçün bizə mükəmməl vasitələr təqdim edir. Bu vasitələrdən ən mühümü və dəqiqi Kardiak MRT (Ürək MRT-si) prosedurudur. Bir çox pasiyent həkimindən bu müayinəni eşitdikdə “Kardiak MRT nədir? Nə üçün edilir?” sualını verir.

Bu bloq yazısında biz ürək maqnit rezonans tomoqrafiyasının incəliklərini, onun digər üsullardan fərqini və hansı hallarda həyat xilas etdiyini ətraflı şəkildə izah edəcəyik.

Kardiak MRT nədir?

Kardiak MRT, güclü maqnit sahələri və radio dalğaları istifadə edərək ürəyin yüksək keyfiyyətli, üçölçülü görüntülərini yaradan qeyri-invaziv (bədənə müdaxilə etmədən) bir diaqnostika üsuludur. Rentgen və ya KT (Kompüter Tomoqrafiyası) müayinələrindən fərqli olaraq, MRT-də radiasiya (rentgen şüaları) yoxdur.

Bu müayinə ürəyin həm strukturunu (anatomiyasını), həm də funksiyasını (necə işlədiyini) eyni vaxtda qiymətləndirməyə imkan verir. Müasir kardiologiyada bu üsul ürək əzələsinin vəziyyətini görmək üçün “qızıl standart” hesab olunur.

Kardiak MRT Nə üçün Edilir?

Həkimlər müxtəlif səbəblərdən bu müayinəni təyin edə bilərlər. Əsas məqsəd ürəkdəki patologiyanı ən xırda detalına qədər görməkdir.

1. Ürək Əzələsinin (Miokardın) Qiymətləndirilməsi

İnfarkt keçirmiş xəstələrdə ürək əzələsinin nə dərəcədə zədələndiyini, hansı hissələrin “canlı” qaldığını müəyyən etmək üçün MRT əvəzsizdir. Bu, xüsusilə angioplastika və ya şuntlama əməliyyatının xəstəyə fayda verib-verməyəcəyini anlamaq üçün vacibdir.

2. Kardiomiopatiyalar

Ürək əzələsinin genetik və ya sonradan qazanılmış xəstəlikləri (hipertrofik, dilatasion kardiomiopatiya və s.) zamanı MRT ürək divarının qalınlığını və genişlənməsini dəqiqliklə ölçür.

3. Anadangəlmə Ürək Qüsurları

Həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə ürəyin struktur qüsurlarını görmək üçün ən yaxşı üsuldur. Qan axınının istiqaməti və həcmi bu müayinə ilə hesablanır.

4. Ürək Şişləri və Kistaları

Ürəkdə və ya onun ətrafında yaranan kütlələrin xoşxassəli və ya bədxassəli olduğunu ayırd etmək üçün MRT-nin kontrastlı çəkilişləri istifadə olunur.

5. Perikard Xəstəlikləri

Ürək pərdəsində (perikard) maye toplanması və ya pərdənin qalınlaşması (konstriktiv perikardit) MRT ilə asanlıqla diaqnoz qoyulur.

Kardiak MRT-nin Üstünlükləri

Niyə Exo-KQ (Exokardioqrafiya) və ya KT yox, məhz MRT?

Müayinəyə Hazırlıq və Prosedur Gedişatı

Pasiyentlər üçün ən narahatlıq doğuran məsələ müayinənin necə keçəcəyidir. Əslində, Kardiak MRT ağrısız və rahat bir prosedurdur.

Hazırlıq Mərhələsi

Metal Əşyalar: Müayinə otağına girməzdən əvvəl bütün metal əşyalar (saat, zinət əşyaları, kəmər) çıxarılmalıdır.

İmplantlar: Əgər bədəninizdə kardiostimulyator (peysmeyker), metal protez və ya qəlpə varsa, mütləq həkimə məlumat verməlisiniz. (Müasir stimulyatorların çoxu MRT-uyumludur, lakin yoxlanılmalıdır).

Aclıq: Adətən 4-6 saatlıq aclıq tövsiyə olunur, xüsusən də kontrastlı müayinə ediləcəksə.

Prosedur Zamanı

Müayinə təxminən 45-60 dəqiqə çəkir. Siz MRT cihazının içində uzanırsınız. Bu müddət ərzində:

Ürəyin hərəkətini izləmək üçün sinənizə elektrodlar yapışdırılır.

Cihaz işləyərkən səs çıxardığı üçün sizə qulaqlıq verilir.

Texnik sizdən zaman-zaman nəfəsinizi qısa müddətli (10-15 saniyə) saxlamanızı istəyəcək. Bu, görüntünün bulanıq olmaması üçün vacibdir.

Tez-tez Verilən Suallar

1. Kardiak MRT-nin ziyanı varmı?

Xeyr, Kardiak MRT-nin sübut olunmuş bir bioloji ziyanı yoxdur. Radiasiya istifadə edilmədiyi üçün hamiləliyin müəyyən dövrlərində belə (həkim məsləhəti ilə) tətbiq oluna bilər.

2. Klaustrofobiyası (qapalı məkan qorxusu) olanlar nə etməlidir?

Bu xəstələr üçün “Açıq MRT” cihazları və ya müayinə öncəsi yüngül sedasiya (sakitləşdirici) tətbiq edilə bilər. Həmçinin, müasir cihazların tunelləri daha geniş və işıqlıdır.

3. Ürək MRT-si qiyməti nə qədərdir?

Qiymətlər istifadə olunan cihazın gücünə (1.5 Tesla və ya 3 Tesla), kontrast maddənin istifadəsinə və klinikanın siyasətinə görə dəyişir. Dəqiq məlumat üçün klinika ilə əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur.

4. Kardiostimulyatorla MRT olar?

Köhnə nəsil peysmeykerlərlə MRT olmaz. Lakin son 10 ildə taxılan cihazların çoxu “MRI Conditional” (MRT-yə uyğun) etiketlidir. Müayinədən əvvəl cihazın pasportu yoxlanılmalıdır.

5. Nəticələr nə vaxt hazır olur?

Görüntülər dərhal hazır olsa da, kardioloq və ya radioloqun bu mürəkkəb dataları analiz etməsi adətən 24-48 saat çəkir.