Hər hansı sualınız yaranarsa bizə zəng edə bilərsiniz
Tibb texnologiyalarının sürətli inkişafı sayəsində xəstəliklərin erkən diaqnostikası artıq xəyal deyil. Bu texnologiyalar arasında bəlkə də ən mühümü və ən çox maraq doğuranı MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) müayinəsidir.
Bir çox insan MRT-ni “tunel şəkilli aparat” kimi tanısada, bu cihazın insan orqanizminin daxili aləmini necə dəqiqliklə görüntülədiyini bilmək həm həyəcanı azaldır, həm də müayinənin əhəmiyyətini dərk etməyə kömək edir.
MRT nədir? Necə işləyir?
MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya), güclü maqnit sahəsi və radiodalğalardan istifadə edərək bədənin daxili orqanlarının və toxumalarının yüksək keyfiyyətli, üçölçülü təsvirlərini yaradan qeyri-invaziv (cərrahi müdaxiləsiz) bir tibbi görüntüləmə üsuludur.
Rentgen və KT (Kompüter Tomoqrafiyası) müayinələrindən fərqli olaraq, MRT-də ionlaşdırıcı radiasiya (rentgen şüaları) yoxdur. Bu, onu təkrar istifadə üçün daha təhlükəsiz edir.
Nə zaman MRT müayinəsinə ehtiyac duyulur?
MRT müayinəsi bədənin demək olar ki, hər hissəsini incələmək üçün istifadə oluna bilər. Xüsusilə yumşaq toxumaların (beyin, əzələlər, sinirlər, daxili orqanlar) görüntülənməsində MRT-nin əvəzi yoxdur.
1. Beyin və onurğa beyni müayinəsi
Nevroloji problemlərin diaqnostikasında MRT əsas alətdir. Aşağıdakı hallarda təyin edilir:
- İnsult (infarkt) riskinin qiymətləndirilməsi.
- Beyin şişləri və kistləri.
- Dağınıq skleroz (MS).
- Göz və daxili qulaq xəstəlikləri.
- Onurğa yırtıqları (qrija) və onurğa kanalının daralması.
2. Sümük və Oynaq Sistemi
İdman zədələri və yaşla bağlı dəyişikliklər zamanı MRT ən dəqiq məlumatı verir:
- Menisk yırtıqları və bağ zədələnmələri.
- Oynaq iltihabları (artrit).
- Sümük infeksiyaları və şişləri.
3. Daxili Orqanlar (Abdominal və Çanaq)
Qarın boşluğu və çanaq orqanlarının incələnməsi üçün MRT mühümdür:
- Qaraciyər, öd yolları və mədəaltı vəzi xəstəlikləri.
- Böyrək və böyrəküstü vəzi patologiyaları.
- Qadınlarda uşaqlıq və yumurtalıq, kişilərdə isə prostat vəzi problemləri.
MRT-nin növləri: Hansı sizə lazımdır?
Texnologiya inkişaf etdikcə MRT-nin müxtəlif modifikasiyaları yaranmışdır:
- Açıq MRT: Qapalı məkandan qorxan (klaustrofobiya) və ya artıq çəkili pasiyentlər üçün nəzərdə tutulub. Lakin bəzən görüntü keyfiyyəti qapalı aparatlara nisbətən aşağı ola bilər.
- Kontrastlı MRT: Bəzi hallarda toxumaları daha aydın görmək üçün damar daxilinə xüsusi boyaq maddəsi (qadolinium) yeridilir. Bu, xüsusilə şişlərin və iltihabi proseslərin diaqnostikasında vacibdir.
- MRT Angioqrafiya: Damarların vəziyyətini öyrənmək, anevrizma və ya daralmaları aşkar etmək üçün istifadə olunur.
Müayinəyə hazırlıq: Nələri bilməlisiniz?
MRT müayinəsi üçün xüsusi bir pəhriz və ya ağır hazırlıq tələb olunmur (əgər həkiminiz qarın boşluğu üçün “ac qarnına” deməyibsə). Lakin təhlükəsizlik qaydalarına ciddi əməl edilməlidir.
Metal əşyalar və təhlükəsizlik
MRT aparatı nəhəng bir maqnit olduğu üçün otağa metal əşyalarla girmək qəti qadağandır. Bunlara daxildir:
- Zərgərlik məmulatları, saatlar, pirsinqlər.
- Kəmər tokaları, metal düymələr.
- Eşitmə aparatları və diş protezləri (çıxarıla bilən).
- Bank kartları (maqnit sahəsi onları sıradan çıxara bilər).
Vacib Qeyd: Əgər bədəninizdə kardiostimulyator (ürək pili), metal implantlar, stentlər və ya qəlpələr varsa, bu barədə mütləq həkimə və ya texnikə məlumat verməlisiniz. Bəzi köhnə model implantlar MRT üçün təhlükəli ola bilər.
MRT müayinəsi zamanı sizi nələr gözləyir?
Pasiyentlərin ən çox narahat olduğu məqam müayinə anıdır. Gəlin bu prosesi addım-addım izah edək:
- Geyim: Sizdən üzərində metal hissələr olmayan xüsusi xəstəxana geyimi geyinmək istənilə bilər.
- Mövqe: Siz hərəkət edən bir masa üzərinə uzanırsınız. Görüntülərin bulanıq çıxmaması üçün hərəkətsiz qalmaq şərtdir.
- Səs: Müayinə zamanı aparat yüksək “taqqıltı” və ya “vızıltı” səsləri çıxarır. Bu tamamilə normaldır. Sizə qulaqlıqlar və ya qulaq tıxacları veriləcək.
- Ünsiyyət: Siz müayinə otağında tək olsanız da, mütəxəssis sizi kameradan görür və mikrofon vasitəsilə eşidir. İstənilən narahatlıq zamanı əlinizdəki “həyəcan düyməsi”ni sıxa bilərsiniz.
- Müddət: Müayinə olunan nahiyədən asılı olaraq proses 15 dəqiqədən 60 dəqiqəyə qədər davam edə bilər.
