Tənəffüs sistemi xəstəlikləri arasında ən çox rast gəlinən və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən problemlərdən biri allergik bronxit hesab olunur. Xüsusilə fəsil dəyişkənliyi dövründə kəskinləşən bu vəziyyət, həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün yorucu ola bilər.

Bir çox insan allergik bronxiti adi soyuqdəymə və ya infeksion bronxitlə qarışdırır, lakin bu xəstəliyin kökündə mikrob deyil, immunitet sisteminin ətraf mühitdəki qıcıqlandırıcılara verdiyi hədsiz reaksiya dayanır.

Allergik bronxit nədir?

Bronxit, ağciyərlərə hava daşıyan bronx borularının iltihabıdır. Əgər bu iltihab allergenlər (toz, polen, heyvan tükləri və s.) tərəfindən tətiklənirsə, bu, allergik bronxit adlanır. İnfeksion bronxitdən fərqli olaraq, burada qızdırma adətən müşahidə olunmur və xəstəlik yoluxucu deyil.

İltihab nəticəsində bronxların selikli qişası şişir, daralır və həddindən artıq bəlğəm ifraz etməyə başlayır. Bu da öz növbəsində nəfəs almağı çətinləşdirir və inadkar öskürəyə səbəb olur.

Allergik bronxitin əsas əlamətləri

Allergik bronxitin əlamətləri insandan insana dəyişə bilər, lakin ən xarakterik simptomlar bunlardır:

Xroniki Öskürək: Xüsusilə gecə saatlarında və ya fiziki gərginlik zamanı artan quru və ya az bəlğəmli öskürək.

Təngnəfəslik: Nəfəs alarkən və ya verərkən çətinlik çəkmə hissi.

Xırıltılı Nəfəsalma (Vizinq): Nəfəs yollarının daralması nəticəsində yaranan fit səsinə bənzər səs.

Döş Qəfəsində Sıxılma: Ağciyər nahiyəsində ağırlıq və təzyiq hissi.

Yorğunluq: Orqanizmin kifayət qədər oksigen ala bilməməsi və öskürəyin yuxu rejiminə təsir etməsi nəticəsində yaranan halsızlıq.

Allergik bronxiti tətikləyən amillər

Allergik reaksiyaya səbəb olan maddələr “allergenlər” adlanır. Hər bir xəstənin fərqli həssaslıqları ola bilər. Ən yaygın tətikləyicilər:

Məişət tozu və toz gənələri: Evlərdə, xalçalarda və pərdələrdə yaşayan mikroskopik canlılar.

Bitki polenləri: Xüsusilə yaz və payız aylarında ağac və çiçəklərdən yayılan tozcuqlar.

Kif göbələkləri: Rütubətli mühitlərdə yaranan sporlar.

Heyvan tükləri və epiteli: Pişik, it və digər ev heyvanlarının dəri qalıqları.

Hava çirkliliyi və siqaret tüstüsü: Bronxları qıcıqlandıran ən güclü xarici faktorlar.

Güclü qoxular: Parfümlər, təmizlik vasitələri və boya qoxuları.

Diaqnostika: Allergik bronxit necə müəyyən edilir?

Düzgün müalicə üçün dəqiq diaqnoz şərtdir. Həkim-pulmonoloq və ya allerqoloq aşağıdakı metodlardan istifadə edə bilər:

Fiziki müayinə və anamnez

Həkim pasiyentin şikayətlərini dinləyir, simptomların nə vaxt başladığını və ailədə allergiya tarixçəsinin olub-olmadığını araşdırır.

Spirometriya (Tənəffüs Funksiya Testi)

Bu test ağciyərlərin nə qədər hava saxlaya bildiyini və havanın nə qədər sürətlə çıxdığını ölçür. Bronxların daralma dərəcəsini müəyyən etmək üçün əvəzolunmazdır.

Allergiya Testləri

Dəri testləri (Prick test) və ya qan analizləri (Spesifik IgE) vasitəsilə orqanizmin hansı maddələrə qarşı həssas olduğu müəyyən edilir.

Rentgen və ya KT

Digər ciddi ağciyər xəstəliklərini (məsələn, pnevmoniya) istisna etmək üçün döş qəfəsinin görüntüləmə testləri tələb oluna bilər.

Müasir müalicə metodları

Allergik bronxitin müalicəsində əsas məqsəd iltihabı azaltmaq, simptomları nəzarətdə saxlamaq və kəskinləşmələrin qarşısını almaqdır.

Dərman Müalicəsi

Bronxodilatatorlar (Bronxgenişləndiricilər): Tənəffüs yollarını sürətlə açaraq nəfəsalmanı yüngülləşdirir.

İnhalyasion Kortikosteroidlər: Bronxlardakı iltihabı və şişkinliyi azaldan ən effektiv uzunmüddətli müalicə vasitələridir.

Antihistaminlər: Orqanizmin allergenə verdiyi allergik reaksiyanı bloklayır.

Leykotriyen Reseptor Antagonistləri: Allergik iltihabı hüceyrə səviyyəsində azaldan həblər.

İmmunoterapiya (Allergiya Peyvəndi)

Əgər allergen məlumdursa və standart müalicə kömək etmirsə, xəstəyə tədricən artan dozalarda allergen verilir. Bu, immunitet sistemini həmin maddəyə “alışdırır”.

Allergik bronxitlə yaşamaq: Faydalı məsləhətlər

Dərman müalicəsi ilə yanaşı, həyat tərzində edilən dəyişikliklər xəstəliyin idarə olunmasında böyük rol oynayır:

Evinizi “Allergensiz” Edin: Yataq dəstlərini hər həftə 60 dərəcədə yuyun, ağır xalçaları yüngül və asan təmizlənən örtüklərlə əvəz edin.

Hava Təmizləyicilərdən İstifadə Edin: HEPA filtrli cihazlar evdəki toz və polen miqdarını azaldır.

Rütubət Balansını Qoruyun: Evdə rütubət 30-50% arasında olmalıdır. Artıq rütubət kif göbələklərinin yaranmasına səbəb olur.

Siqaretdən Uzaq Durun: Aktiv və ya passiv siqaret tüstüsü allergik bronxitin ən böyük düşmənidir.

Bol Maye Qəbul Edin: Su bəlğəmin durulaşmasına və tənəffüs yollarından daha asan xaric olmasına kömək edir.

Allergik bronxit və Astma arasındakı fərq nədir?

Bu iki vəziyyət bir-birinə çox bənzəyir və tibbdə çox vaxt “allergik astma” termini ilə kəsişirlər. Allergik bronxit əsasən bronxların iltihabı və öskürəklə xarakterizə olunur.

Əgər bu vəziyyət xroniki hal alarsa və bronxlarda geri dönməz daralmalar, ağır boğulma tutmaları ilə müşayiət olunarsa, bu artıq astma kimi qiymətləndirilir. Bir çox mütəxəssis allergik bronxiti astmanın ilkin və ya daha yüngül forması kimi qəbul edir.

Tez-tez verilən suallar

Allergik bronxit tamamilə sağalırmı?

Allergik bronxit xroniki bir vəziyyət ola bilər, yəni orqanizmin allergiyaya meyilliyi qalır. Lakin düzgün müalicə və profilaktika ilə simptomları 100% nəzarət altına almaq və illərlə heç bir şikayət olmadan yaşamaq mümkündür.

Uşaqlarda allergik bronxit simptomları böyüklərdən fərqlənirmi?

Uşaqlarda ən çox rast gəlinən əlamət “gecə öskürəkləri” və fiziki aktivlik (qaçmaq, oynamaq) zamanı yaranan xırıltıdır. Uşaqlar çox vaxt təngnəfəsliyi “sinəmdə ağırlıq var” və ya “tez yoruluram” şəklində ifadə edirlər.

Allergik bronxit zamanı hansı qidalardan qaçmaq lazımdır?

Qida allergiyası bəzən tənəffüs simptomlarını artıra bilər. Əgər xəstənin sitrus meyvələrinə, süd məhsullarına və ya qoz-fındığa allergiyası varsa, bu qidalar bronxit tutmalarını tətikləyə bilər. Lakin bu fərdi bir məsələdir.

Bitki çayları allergik bronxitə kömək edirmi?

Bəzi bitki çayları (biyan kökü, zəncəfil) boğazı yumşalda və öskürəyi azalda bilər. Lakin ehtiyatlı olmaq lazımdır: əgər şəxsin bitkilərə qarşı polen allergiyası varsa, bəzi bitki çayları allergik reaksiyanı kəskinləşdirə bilər.

Allergik bronxit pnevmoniyaya (ağciyər iltihabı) çevrilə bilərmi?

Allergik bronxit özlüyündə bir infeksiya deyil. Lakin iltihablanmış və zəifləmiş tənəffüs yolları virus və bakteriyalara qarşı daha həssas olur. Əgər müalicə olunmazsa, ikincili infeksiya qoşula və pnevmoniyaya yol aça bilər.

Bu səhifənin məzmunu yalnız məlumat məqsədi daşıyır. Diaqnoz və müalicə üçün həkiminizlə məsləhətləşin.